• Sân bay và áp lực quản lý "Không "để tái diễn các sự cố không lưu

• Ngành Hàng không thực hiện nhiều giải pháp nhằm giảm lỗi chủ quan trong điều hành bay dẫn tới các sự cố uy hiếp an toàn.

Áp lực lớn lên kiểm soát viên không lưu

Có nhiều lỗi chủ quan trong điều hành bay do kiểm soát viên không lưu không tuân thủ quy trình, yêu cầu tác nghiệp. Gần đây nhất là sự cố trong điều hành chuyến bay HVN 1511-CSN 6059 ngày 14/10/2012 tại Trung tâm Kiểm soát đường dài Hà Nội. Nguyên nhân vụ việc này đã được Cục Hàng không Việt Nam xác định là do kiểm soát viên không lưu (KSVKL) tại ACC Hà Nội cấp huấn lệnh không chính xác, để xảy ra vi phạm nghiêm trọng giãn cách tối thiểu, gây uy hiếp an toàn bay dẫn đến nguy cơ va chạm giữa các tàu bay.

Trước thực tế có tới gần 50% số vụ việc, sự cố vừa qua thuộc về lĩnh vực điều hành bay, trả lời câu hỏi của PV về trình độ nghiệp vụ của KSVKL hiện nay, ông Lại Xuân Thanh - Cục trưởng Cục Hàng không Việt Nam khẳng định, trình độ KSVKL của Việt Nam nhìn chung đều đạt chuẩn quốc tế, đảm bảo yêu cầu của Tổ chức Hàng không dân dụng quốc tế (ICAO). KSVKL phải trải qua rất nhiều khâu huấn luyện và phải được cơ quan chức năng kiểm tra cấp phép mới được hành nghề. Trong quá trình làm việc, KSVKL cũng thường xuyên được huấn luyện định kỳ. Tuy nhiên, thời gian qua, ngành hàng không tăng trưởng mạnh, lưu lượng bay tăng cao nên số lượng KSVKL thiếu, kiểm soát viên phải làm việc dưới áp lực lớn. Song ông Thanh cũng cho biết, mới chỉ có 70% nhân viên không lưu đạt trình độ tiếng Anh 4/6 như ICAO yêu cầu, còn 30% còn lại chưa đạt mức 4 nên không được trực tiếp điều hành. Thêm vào đó, bên cạnh có trình độ tốt thì KSVKL còn cần có năng lực xử lý tình huống.

Theo ông Lại Xuân Thanh, những sự cố trong điều hành bay trong thời gian vừa qua là do lỗi hệ thống: từ điều hành ca kíp trực, hệ thống giám sát chất lượng nội bộ, tính kỷ luật của nhân viên không lưu chưa nghiêm, cho đến ý thức đảm bảo an toàn của những người đứng đầu cũng chưa tốt trong việc đánh giá, kiểm tra, giám sát và ngăn ngừa sự cố. Giải pháp trước mắt về nhân lực để đảm bảo an toàn trong điều hành bay là phải đảm bảo số lượng người ở tất cả các vị trí trong mỗi kíp trực, tăng thời gian làm việc của KSVKL trong giới hạn cho phép, xử lý nghiêm vi phạm, kiểm soát tốt, không để tái diễn các sự cố do chủ quan, không thực hiện đúng quy trình... Song về lâu dài là phải đa dạng nguồn tuyển dụng để đáp ứng được yêu cầu về số lượng và chất lượng của đội ngũ KSVKL.

Ông Thanh cho rằng, hiện nay tuyển KSVKL khó khăn vì yêu cầu trình độ cao, trách nhiệm lớn nhưng lại chưa có chế độ thu nhập đặc biệt.

Đưa ra ví dụ cụ thể, ông Đỗ Quang Việt - Tổng giám đốc Tổng công ty Quản lý bay Việt Nam cho biết, đầu năm 2012, Công ty Quản lý bay miền Trung đăng thông tin tuyển KSVKL trong 2 tháng mà không nhận được một hồ sơ nào xin dự tuyển.

Ông Việt cũng cho rằng, lưu lượng bay tăng cao, tính chất hoạt động hàng không ngày càng phức tạp trong khi vùng quản lý điều hành hoạt động bay tại các sân bay đang rất hạn chế nên đã gia tăng áp lực cho đội ngũ nhân viên hàng không, đặc biệt là đội ngũ KSVKL. Hàng năm Học viện Hàng không vẫn có lớp đào tạo KSVKL nhưng hầu như những học viên đạt được trình độ tiếng Anh ở mức tối thiểu 4/6 theo yêu cầu của ICAO đều đã “lắc đầu” từ chối nghề KSVKL, bởi với trình độ tiếng Anh đó, ở ngoài xã hội có rất nhiều nghề khác có thu nhập hấp dẫn hơn nhiều mà áp lực lại không lớn như KSVKL. Thực tế, trong thời gian qua, đã có nhiều KSVKL bị phạt hành chính, điều chuyển công tác khác hoặc bị trừ lương, thưởng do sai sót trong quá trình thực hiện nhiệm vụ.

Siết kỷ luật, tìm cơ chế đặc thù

Bộ trưởng Đinh La Thăng đã có chỉ thị, công văn yêu cầu ngành Hàng không Việt Nam tăng cường công tác đảm bảo an toàn hoạt động bay. Đặc biệt, đối với TCT Quản lý bay VN, Bộ trưởng yêu cầu triển khai ngay các giải pháp bảo đảm an toàn bay, không để xảy ra các sự cố, vụ việc tương tự.

Ông Lại Xuân Thanh cho biết, với ngành Hàng không, việc đảm bảo an ninh, an toàn là nhiệm vụ hàng đầu. Thời gian qua, Cục Hàng không Việt Nam đã và đang triển khai nhiều công việc nhằm nâng cao năng lực giám sát an toàn bay theo các quy định mới được sửa đổi và thông lệ quốc tế. Thực hiện Chỉ thị 13 của Bộ trưởng, Cục tiếp tục tập trung tăng cường thanh tra, kiểm tra, giám sát công tác an toàn. Đặc biệt, giáo dục nâng cao ý thức bảo đảm an toàn hàng không của người đứng đầu các đơn vị và cán bộ công nhân viên trong Ngành. Chú trọng công tác phối hợp giữa các bộ phận, đơn vị. Cục cũng đang tiếp tục rà soát, hoàn thiện cơ chế quản lý nhà nước, quản lý doanh nghiệp, bên cạnh đó là nghiên cứu cơ chế chính sách đặc thù áp dụng cho nhân viên hàng không...

Thực hiện Chỉ thị của Bộ trưởng, đặc biệt tập trung chấn chỉnh khâu quản lý, điều hành, ý thức và trình độ nhân viên, ông Đỗ Quang Việt khẳng định: “Tổng công ty sẽ xử lý nghiêm, không để tái diễn các biểu hiện sai trái về ý thức tổ chức, kỷ luật hoặc có biểu hiện gây mất đoàn kết nội bộ trong quá trình thực hiện nhiệm vụ. Kiên quyết đưa ra khỏi dây chuyền cung cấp dịch vụ các cá nhân không đảm bảo yêu cầu về chuyên môn nghiệp vụ, ý thức tổ chức kỷ luật. Tổng công ty sẽ rà soát lại lực lượng KSVKL, nhân viên kỹ thuật, đánh giá và sắp xếp các ca kíp trực hợp lý, đảm bảo trong các kíp trực luôn có lực lượng nòng cốt. Ngoài ra, Tổng công ty sẽ hoàn thiện và tổ chức thực hiện “văn hóa an toàn” trong nội bộ, đồng thời khuyến khích và đề cao vai trò của việc báo cáo tự nguyện các sự cố gây mất an toàn.